Darwinizm - teoria ewolucji wyjaśniająca mechanizm zmian organizmów na przestrzeni milionów lat oraz powstawanie gatunków zgodnie ze stanem wiedzy w połowie XIX wieku. Sformułowana została przez brytyjskiego przyrodnika Karola Darwina na podstawie wieloletnich obserwacji różnych gatunków roślin i zwierząt, w tym kopalnych, przede wszystkim jednak gołębi hodowlanych. Powszechnie panujący pogląd, że inspirowana była wyglądem tak zwanych zięb Darwina, jest błędny, choć wielce zakorzeniony w świadomości zarówno laików, jak i specjalistów.

Darwin sformułował cztery główne twierdzenia:
świat istot żywych nie jest niezmienny
proces zmian jest ciągły i stopniowy
wszystkie gatunki są ze sobą spokrewnione
zmiany ewolucyjne są wynikiem doboru naturalnego.

Dwie pierwsze tezy zostały (po fali nie-merytorycznych dyskusji) przyjęte jeszcze za życia Darwina. Niezbitych dowodów na potwierdzenie trzeciej dostarczyła dopiero biologia molekularna. Teza czwarta zyskała potwierdzenie dzięki badaniom ekologicznym i biogeograficznym.

Do sformułowania współczesnej teorii ewolucji, opartej na przemyśleniach Darwina, ale adekwatnej do stanu wiedzy w wieku XX, wybitnie przyczynił się Theodosius Dobzhansky swoją syntezą ewolucjonizmu Darwina z genetyką mendlowską opublikowaną w książce pt. Genetics and the Origin of Species (1937).

według pierwotnej definicji, to sytuacja w której organizm zmniejsza swoje szanse rozrodcze żeby zwiększyć szanse grupy do której należy. Za przykład służyć mogą komórki w organizmach wielokomórkowych, które same się nie rozmnażają, żeby zwiększyć szansę innych komórek z grupy.

Idea doboru grupowego wzięła się z błędnego traktowania ewolucji jako walki o byt między osobnikami. W rzeczywistości aktorami ewolucji są nie osobniki lecz geny.

"Dobór grupowy" według nowszej definicji, czyli sytuacja w której organizm zmniejsza sukces swoich genów żeby zwiększyć szanse grupy do której należy w ogóle nie ma miejsca, a to co służyło za przykłady na "dobór grupowy" w rzeczywistości jest doborem krewniaczym.

jest to sytuacja w której osobnik zmniejsza swoje szanse ewolucyjne żeby zwiększyć szanse swoich krewnych.

Do najprostszych przykładów należy dowolne poświęcenie dla własnego potomstwa (nawet karmiąc własne potomstwo osobnik pozbawia się części pokarmu, a wiec zmniejsza swoje szanse), oraz sytuacja w organizmach wielokomórkowych, gdzie jedne komórki poświęcają możliwość rozrodu dla swoich sióstr.

Dla badania doborcu krewniaczego wygodny jest "współczynnik pokrewieństwa", czyli liczba mówiąca o tym jaką część genów dwa osobniki mają wspólną ponad średnią w populacji.

Dla relacji rodzic - dziecko jest ona równa 0.5, dla relacji między pełnym rodzeństwem 0.5, między niepełnym (wspólny 1 rodzic) - 0.25, itd

Przy dziwniejszych sytuacjach - takich jak system haplodiploidalny błonkówek czy kazirodztwo liczby te mogą być dosyć dziwne.

Wiecej informacji w tekście: Jak powstało życie społeczne owadów?

(ang. natural selection) to jeden z czynników warunkujących przebieg ewolucji.
Populacje naturalne charakteryzują się zmiennością, a niektóre z osobników mogą mieć cechy dające im większą szansę przeżycia w określonych warunkach środowiskowych, to zaś daje im większą możliwość osiągnięcia dojrzałości płciowej i wydania potomstwa, które odziedziczy korzystne cechy rodziców.

Osobniki gorzej przystosowane mają mniejszą szansę na sukces rozrodczy, a tym samym mniejsze jest prawdopodobieństwo, że zostawią po sobie potomstwo dziedziczące ich cechy. Dzięki temu kolejne pokolenia przyczyniają się do zmian w populacji, które mogą doprowadzić do powstania nowego gatunku.

Zasadę działania doboru naturalnego jako pierwszy opisał Karol Darwin.

jest to część doboru naturalnego, która zachodzi nie na poziomie ekologicznym (różne szanse na przeżycie itd.) lecz na poziomie doboru partnerów.

W związku z doborem płciowym istnieje wiele teorii, zwykle trudno przekładalnych na język matematyki. Najlepszą strategią rozrodczą jest dobieranie dokładnie takich partnerów, jacy mają najlepsze z ekologicznego punktu widzenia cechy.

Więcej informacji w dziale Genetyka.

A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | R | S | T | U | W | Z