Do niedawna jedynym zwierzęciem dającym nam jako takie pojęcie o przejściu od trzonopłetwych do płazów była ichtiostega (Ichthyostega stensioei Save-Söderberg, 1932).
Dopiero odkrycia ostatnich kilkunastu lat, jak znaleziska szczątków dobrze zachowanego osobnika akantostegi (Acanthostega gunnari Save-Söderberg, 1932) nazwanego przez naukowców Boris, oraz szczątki zwierząt takich jak Tulerpeton czy Hynerpeton, pozwoliło nam lepiej zrozumieć istotę tego procesu.

Okazało się, że pierwsze kończyny w rzeczywistości powstały jeszcze zanim nastąpiło wyjście kręgowców na ląd.
Początkowo służyły zapewne do przemieszczania się pomiędzy podwodnym zaroślami.
Później owe pierwsze czworonogi zaczęły używać kończyn do poruszania się po dnie płytkich zbiorników wodnych (o czym świadczą skamieniałe tropy z Irlandii).
Jak się okazuje liczba palców na tym etapie nie była jeszcze ustalona (u akantostegi wynosiła osiem). Ostatnie badania wskazują, że ichtiostega w istocie wcale nie musiała być zwierzęciem lądowym.

Najnowsze znalezisko według naukowców potwierdza tezę, jakoby kończyny wyewoluowały jako adaptacja do środowiska płytkich zbiorników, a nie do życia na lądzie.
W czasopiśmie Science z drugiego kwietnia 2004 roku Shubin ze wspolpracownikami opisują najstarszy znany nauce humerus (kość ramieniową). Niezaklasyfikowana gatunkowo kość, oznaczona numerem katalogowym ANSP 21350, została uznana za istotny dowód w sporach o ewolucję pierwszych kończyn.
Humerus, będący mieszankę cech plezjo- i apomorficznych, zdaje się wskazywać na to, że jej właściciel, choć żył jeszcze w wodzie, posiadał już silnie umięśnione kończyny.
Okaz pochodzi z osadów górnodewońskich Pensylwanii (sprzed około 365 Ma; z tego też stanu pochodzą znaleziska hynerpetona). Biorąc pod uwagę, że istniały pierwotnie wodne czworonogi, zdaje się, że ich wyjście na ląd nie stanowiło zbyt dużego problemu i była to tylko kwestia czasu.

Zdjęcie kości można zobaczyć w internecie.

Więcej informacji:
* Shubin et al., The Early Evolution of the Tetrapod Humerus, Science 2004 304: 90-93
* Clack, PALEONTOLOGY: Enhanced: From Fins to Fingers, Science 2004 304: 57-58
* National Geographic Vol.195, No.5; May 1999.
* Dzieje życia na Ziemi
* gazeta.pl
* tolweb.org