W mezozoiku ssaki istniały jedynie pod postacią małych owadożernych zwierzątek, które schronienie przed dinozaurami znalazły w minimalizacji rozmiarów ciała i w nocnym trybie życiu.
Ale czy na pewno? Czy tylko taką niszę ekologiczną zajmowały?
Czasopismo Nature z trzynastego stycznia tego roku przynosi nam odpowiedź przeczącą.

Zespół chińskich uczonych opisał dwie nowe skamieniałości, pochodzące z prowincji Liaoning, które dodają kolejny fragment układanki do wciąż zaskakującej historii ewolucji ssaków w "epoce dinozaurów".

Szczątki największych znanych ssaków z kredy są w większości bardzo fragmentaryczne. Wczesnokredowy Kollikodon z Australii znany jest jedynie z niekompletnej żuchwy z trzema zębami, podobnie fragmentaryczne są późnokredowe ssaki z Ameryki Północnej: Schowalteria (przedni fragment niekompletnej czaszki) i Buhodens (pojedynczy ząb).

Trudno wyliczyć jakiej wielkości były te zwierzęta, ale zapewne przynajmniej tak duże jak Repenomamus robustus, o wiele lepiej poznany wczesnokredowy ssak ważący około 4-6 kilogramów. Zespół pod przewodnictwem Yaomina Hu z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii w Pekinie, donosi o odkryciu nowego, lepiej zachowanego okazu R. robustus.
Potwierdza on dotychczasowe szacunki wielkości zwierzęcia. Najciekawsze jest jednak to, że w miejscu żołądka ssaka naukowcy znaleźli kości dinozaura z rodzaju Psittacosaurus.

Szkielet na pewno nie należał do embrionu. Ułożenie kości wskazuje bez wątpienia, że dinozaur stanowił przekąskę ssaka. Wygląda na to, ze młody dinozaur został rozczłonkowany i połknięty w kęsach.
Drugą ciekawą skamieniałością jest odkryty szkielet nowego gatunku: Repenomamus giganticus, który to za życia ważył aż około 12-14 kilogramów. Czaszka tego gatunku była o 50% dłuższa od czaszki R. robustus.

Pomimo oczywistego znaczenia tych odkryć, wydaje się jednak, że komentarze prasy są nieco przesadzone. Znaleziska nie zmieniają całkowicie naszych wyobrażeń o świecie kredy, a jedynie je uzupełniają o kolejny ważny element. Nie jest pewne, czy któryś z repenomamusów rzeczywiście polował na dinozaury, czy kusił się jedynie padliną, nie ulega jednak wątpliwości, że miał predyspozycje do tego, by polować na mniejsze gatunku dinozaurów, a tym bardziej na ich młode osobniki.

Ostatnio coraz lepiej rozumiemy kredowe ssaki i coraz więcej dowiadujemy się o nich z materiału kopalnego (wystarczy przypomnieć niedawne odkrycie kości mezozoicznych wodnych torbaczy) i trzeba mieć nadzieję, że nadchodzące odkrycia wyjaśnią, tak zagadkę trybu życia repenomamusów jak i wiele innych tajemnic naszych przodków.

Cytowana praca: Hu et al. 2005. Large Mesozoic mammals fed on young dinosaurs. Nature vol. 433; 13 stycznia 2005: 149 - 152. [www nature]

Więcej informacji:
komentarz w Nature: Weill, A. 2005. Living large In the Cretaceous. Nature vol. 433; 13 stycznia 2005: 116-117.
artykuł w Gazecie Wyborczej:

Dawid Mazurek