Najstarsze zwierze lądowe
W odsłonięciu sylurskich skał z formacji Cowie na szkockim
wybrzeżu w Cowie Harbour koło Stonehaven w Szkocji
paleontolog-amator Mike Newman odkrył najstarszą znaną
skamieniałość zwierzęcia lądowego. Na cześć znalazcy, Lyall I.
Anderson z National Museums of Scotland i Heather M.Wilson z
Uniwersytetu Yale w publikacji ogłoszonej właśnie na łamach
Journal of Paleontology nadali kopalnemu krocionogowi
(wijowi z gromady dwuparców) nazwę Pneumodesmus newmani.
Nazwa rodzajowa podkreśla obecność przetchlinek oddechowych,
podkreślajacych, że mamy do czynienia ze zwięrzęciem
tchawkodysznym, przystosowanym do oddychania powietrzem.
Pochodzący sprzed ponad 420 milionów lat (późny welnlok - wczesny
ludlow, czyli przełom wczesnego i późnego syluru) Pneumodesmus
jest o ok. 20 mln lat starszy od najwcześniejszego dotąd
opisanego mieszkańca suchego lądu, także szkockiego stawonoga,
odkrytego w okolicach Aberdeen w skałach dolnodewońskich. Wraz z
dwoma innymi gatunkami z tych samych osadów (Albadesmus almondi
i Cowiedesmus eroticopodus; ten ostatni zawdzięcza nazwę męskim
gonopodiom, czyli zmodyfikowanym odnóżom 8 segmentu
uczestniczącym w rozmnażaniu), Pneumodesmus został zaliczony do
nowego rzędu Cowiedesmida w sylursko karbońskiej grupie
Archipolypoda (przez niektórych uważanej za odrębną gromadę
kopalnych wijów, zob. wiecej) należącej do podgromady Chilognatha.
Do posłuchania: wywiad z odkrywcą w formacie audio.
Karol Sabath
|