Karol Sabath   
18.VII.2004    
  

Okazało się, że na Komorach rybacy od dawna znali latimerię, którą nazywali "mame" lub "gombessa".
Jej populację szacuje się tam na setki osobników; obserwowały je tam podmorskie wyprawy. Kolejne złowione okazy (ogółem w minionym półwieczu złowiono ok. 180 sztuk) trafiały przez kilkanaście lat wyłącznie w ręce naukowców francuskich (Komory były kolonią francuską do lat 70. i obowiązywał zakaz dostępu obcych badaczy do latimerii). Latimerie okazjonalnie łowiono także u południowo-zachodnich wybrzeży Madagaskaru (2 okazy w latach 90. na południe od Toliary, a następnie na północ od tego miasta) i Mozambiku (ciężarna samica, złowiona w wigilię 1991 roku na północny wschód od Quelimane).
28 października 2000 r. nurkom Pieterowi Venterowi, Peterowi Timmowi i Etienne'owi le Roux udało się także odkryć grupę latimerii żyjących na szelfie południowoafrykańskim w Zatoce Sodwana, tuż przy granicy RPA z Mozambikiem, w morskim rezerwacie Saint Lucia. Obserwowano w tamtejszych podmorskich kanionach co najmniej kilkanaście osobników [http://www.scienceinafrica.co.za/coelanew.htm] (np. w 2002 roku z batyskafu Jago należącego d niemieckich Instytutów im. Maxa Plancka).
26 kwietnia 2001 r. trawler Venture II pod dowództwem kapitana Suleimana Fali złowił samicę latimerii ważącą 77 kg u brzegów Malindi w Kenii (okaz ten trafił do Narodowych Muzeów Kenii). Jest to najdalej na północ położone miejsce złowienia latimerii. Badania DNA wykażą, na ile poszczególne populacje z afrykańskiego szelfu Oceanu Indyjskiego różnią się między sobą.
Wiele informacji o badaniach latimerii zawiera strona Fishy Facts - Coelacanth oraz poszczególne numery pisma sympatyków SAIAB, ICHTHYOS (na stronach http://www.saiab.ru.ac.za i http://www.saiab.ru.ac.za dostępne są numery czasopisma w formacie PDF).

Sensacją okazało się odkrycie latimerii w zupełnie innym regionie - w Morzu Celebes u północnych brzegów indonezyjskiej wyspy Sulawesi. Znane są ogółem cztery okazy indonezyjskiej latimerii - dwa złowione w sieci na rekiny i dwa obserwowane później z pojazdu podwodnego.

We wrześniu 1997 roku dr Mark Erdmann z University of California w Berkeley pod koniec miodowego miesiąca, który spędzał z żoną Anaz Mejhta Erdmann, zauważył na targu rybnym na wysepce Manado Tua (na północny wschód od Sulawesi) na latimerię, którą jedynie sfotografował.
Kolejną rybę złowiono 30 lipca 1998 roku, ją także odnalazł Erdmann i zabezpieczył do celów badawczych; doniesienie na temat odkrycia ukazało się w Nature 24 września 1998 roku. Francuz Laurent Pouyaud przebywający w Dżakarcie z ramienia francuskiego instytutu zajmującego się współpracą z krajami rozwijającymi się) pobrał z okazu Erdmanna próbki DNA i w 1999 roku wraz z indonezyjskimi współpracownikami opisał odkrytą przez Erdmanna rybę pod nazwą Latimeria menadoensis (z pisownią nazwy geograficznej "menado" zamiast "manado" w nazwie gatunkowej).
Naruszył tym samym zasady etyki, przywłaszczając pierwszeństwo opisu taksonomicznego.
W swej kolejnej współautorskiej pracy Pouyaud mylnie oszacował czas rozdzielenia się linii ewolucyjnych obu gatunków latimerii na zaledwie 1,6 mln lat, a także podał domniemane różnice morfologiczne między nimi, nie potwierdzone w późniejszej analizie Erdmanna i innych.
Wreszcie Pouyaoud pogrążył się, próbując dowieść wcześniejszego niż Erdmann odkrycia indonezyjskiej latimerii - nadsyłając do Nature wraz z Bernardem Séretem i Georgesem Serre zdjęcie ryby wykonane rzekomo w 1995 roku na Jawie (zresztą nie tylko 2000 km od miejsca występowania udokumentowanych indonezyjskich latimerii, ale na dodatek ryby złowionej na mulistej płyciźnie, podczas gdy latimeria jest rybą głębokowodną, zamieszkująca skaliste groty podmorskie). Niestety, układ cętek (niepowtarzalny u poszczególnych osobników latimerii) dowodzi, że jest to komputerowo obrobiony fotomontaż ryby sfotografowanej przez Erdmanna w 1998 roku i opublikowanej wcześniej w tymże czasopiśmie. Rzekomy autor zdjęcia, Serret, przyparty do muru zmienił wersję, twierdząc, że zdjęcie dostał od wdowy po zmarłym przyjacielu (która w międzyczasie wyjechała za granicę), a okaz znalazł się w prywatnej kolekcji w Dżakarcie i jest niedostępny do badań. Zatrudniający Pouyauda instytut wdrożył postępowanie w komisji etyki.

Być może istnieją (lub istniały jeszcze niedawno) inne populacje latimerii, bądź też zabłąkane ryby trafiały daleko od swych regularnych obszarów występowania. Kryptozoolodzy zbierają świadectwa kontaktu z latimeriami w nieoczekiwanych regionach: w Australii, na Bermudach czy w pobliżu Hiszpanii (o czym miałby świadczyć srebrne wota w kościołach, wyrzeźbione na kształt latimerii przed wiekami)...