Ewolucja to zarówno Fakt jak i Teoria
Laurence Moran
tłumaczył Przemysław Prytek
tekst z archiwum Talk.Origins
10.I.2003
3
Istnieją uczestnicy grup dyskusyjnych, którzy odrzucają ewolucję z pobudek religijnych. Zwykle przeciwstawiają się oni zarówno faktowi ewolucji, jak również teorii jej mechanizmów, chociaż niektórzy antyewolucjoniści zaczynają sobie zdawać sprawę z różnicy między oboma poj.ęciami.
To dlatego niektórzy znani antyewolucjoniści dopuszczają fakt istnienia "mikroewolucji" - wiedzą, że ewolucję można wykazać. Nie przekonają ich dodo (makro)ewolucji jako faktu żadne logiczne argumenty i każda taka próba to tylko strata czasu. Możemy mieć najwyżej nadzieję, że zrozumieją chociaż argumenty, którym się sprzeciwiają. Nawet tak mała nadzieja rzadko jednak się spełnia.
Istnieją też dyskutanci, którzy nie są antyewolucjonistami jednak uważają, że ewolucja to "tylko" teoria, której nie można udowodnić. Ta grupa powinna rozróżnić między faktem zachodzenia ewolucja a teoriami mechanizmów ewolucji.
Musimy także rozróżnić fakty łatwe do wykazania oraz te bardziej poszlakowe. Łatwo dostrzegalne przykłady ewolucji to fakt ewoluowania współczesnych populacji oraz fakt posiadania przez dwa spokrewnione gatunki wspólnego przodka. Dowód posiadania przez Homo sapiens oraz szympansy wspólnego przodka należy do tej właśnie kategorii. Istnieje tak wiele dowodów wspierających ten aspekt ewolucji naczelnych, że kwalifikuje się on jako fakt podlegający wszystkim definicje tego słowa. W przypadku innych faktów dostępne dowody są słabsze. Na przykład ciągle trwa ustalanie pokrewieństwa niektórych dużych typów. Ponadto stwierdzenie, że wszystkie organizmy pochodzą od jednego wspólnego przodka jest silnie wspierane przez dostępne dowody i nie ma dowodów wykluczających to. Jednak nie można nazwać tego faktem, ponieważ istnieją inne uzasadnione alternatywy.
Istnieje w końcu argument epistemologiczny przeciwko ewolucji jako faktowi. Niektórzy uczestnicy grupy dyskusyjnej twierdzą, iż niczego w nauce nigdy nie może być "udowodnione" i to samo tyczy się ewolucji. Zgodnie z tą argumentacją prawdopodobieństwo, że ewolucja jest prawidłowym wyjaśnieniem życia jakie znamy może wynosić 99,9999...9%, ale nigdy nie będzie stuprocentowe. Dlatego też ewolucja nie może być faktem. Ten rodzaj argumentacji może być właściwy dla filozofii (w zasadzie jest prawdziwy), ale nie w przypadku prawdziwego świata. "Fakt", jak stwierdził Stephen J. Gould (patrz wyżej), oznacza coś tak wysoce prawdopodobnego, że byłoby głupotą tego nie zaakceptować. Uwagi takie wygłaszają także inni, którzy polemizują z czepialskimi epsitemologami.
Rzetelny naukowiec, tak jak filozof, powie Ci, że nigdy nie można być czegokolwiek pewnym w 100% - nawet tego, że Ty, ja czy ktokolwiek poza nim istniejemy ponieważ możliwe, że wszystko jest dziełem naszej wyobraźni. Dlatego nie ma wyraźnej granicy pomiędzy spekulacją, hipotezą, teorią, prawem naukowym i faktem, a różnica między nimi zależy wyłącznie od prawdopodobieństwa danej idei. Gdy mówimy, że coś jest faktem oznacza to tylko, że jest to znacznie prawdopodobne - tak bardzo, że nie mamy co do tego wątpliwości i jesteśmy gotowi odpowiednio postępować. Jeśli używamy w ten, jedynie słuszny, sposób terminu "fakt", to ewolucja jest faktem. Dowody na jej rzecz są tak rozległe, różnorodne i przekonujące jak w przypadku innych dobrze ustalonych faktów naukowych dotyczących istnienia rzeczy bezpośrednio niewidocznych, takich jak atomy, neutrony czy grawitacja Słońca...
Dowody na rzecz ewolucji Stały się tak przemożne, wielorakie, spójne, że gdyby ktokolwiek zdołał je dziś obalić, moje wyobrażenie o ładzie Wszechświata ległoby w gruzach do tego stopnia, że musiałbym zakwestionować własne istnienie. Jeśli zatem chcesz, mogę się zgodzić, że w sensie absolutnym ewolucja nie jest faktem, a ściślej, że jest faktem w stopniu nie większym niż ten, że czytasz lub słyszysz te słowa. H. J. Muller, "One Hundred Years Without Darwin Are Enough" School Science and Mathematics 59, 304-305 (1959) przedruk w Evolution versus Creationism op cit. Ewolucja jest faktem w każdym tego słowa znaczeniu, jednak istnieją różne teorie na temat mechanizmów ewolucji.
|