Słowa kluczowe: Mongolia, Gobi, polsko - mongolskie wyprawy paleontologiczne
Polsko - mongolskie wyprawy paleontologiczne
Karol Sabath
2000 r.
Dinozaury były najbardziej imponującymi zwierzętami wszech czasów.
Ich szczątki z ery mezozoicznej sŕ opisywane przez naukowców od blisko dwustu lat; znaleziono je już na wszystkich kontynentach.
Ważki wkład w poznanie tych wymarłych krewniaków ptaków i krokodyli wnieśli polscy naukowcy.
Instytut Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk (wówczas Instytut Paleozoologii, PAN) wraz z Instytutem Geologii Mongolskiej Akademii Nauk zorganizowały w latach 1963-1971 serię wypraw naukowych na pustynię Gobi.
Ich kierownikiem i organizatorem była profesor Zofia Kielan-Jaworowska.
Wyprawy spenetrowały szereg stanowisk paleontologicznych, położonych w zachodniej i wschodniej części Mongolii, jednak najbardziej spektakularne znaleziska pochodzą z Kotliny Nemegt w południowej części tego kraju. Z wielu stanowisk zebrano bogate kolekcje skamie-niałości późnokredowych dinozaurów, ssaków, jaszczurek i żółwi, które zachowały się w skałach piaskowcowych trzech formacji geologicznych: Dýadochta, Barun Gojot i Nemegt.
Zespół polskich i mongolskich naukowców miał sporo szczęścia. Wśród trofeów znalazły się nowe gatunki dinozaurów, unikatowe znalezisko "walczących dinozaurów" (sczepione ze sobą szkielety protoceratopsa i welociraptora), liczne jaja gadów i ptaków (w tym niezwykle interesujące jaja zarodkami ptaków enancjornitowych), oraz istny skarb: liczne drobne czaszki mezozoicznych ssaków, w większości nowych gatunków wieloguzkowców (Multituberculata). Polscy naukowcy opisali m.in. około 20 nowych dla nauki gatunków dinozaurów.
Obecnie część zbiorów eksponowana jest w Muzeum Ewolucji PAN w Warszawie w Pałacu Kultury i Nauki, zaś od 1975 roku naturalnej wielkości rekonstrukcje dinozaurów dostarczają niezapomnianych wrażeń zwiedzającym Kotlinę Dinozaurów w Śląskim Ogrodzie Zoologicznym w Chorzowie. Wiele ze znalezionych okazów znajduje się również w kolekcji paleontologicznej Instytutu Paleobiologii PAN.
Nawiązując do polsko-mongolskich wypraw paleontologicznych Instytut Paleobiologii PAN wydał w 2000 roku serię 12 pocztówek pt. "Dinozaury z późnej kredy Mongolii".
|