ewolucja Artykuly

   wprowadzenie
   blog
   artykuły
      Teoria
      Biogeneza
      Filozofia
      Geologia
      Paleontologia
      Antropogeneza
      Genetyka
      Faktoidy
      Archiwum KS
      Behawior
      Modelowanie
   kreacjonizm
   e-WWWolucja
   forum
   literatura
   ludzie
   słowniczek
   varia
   mapa serwisu
   English info

szukaj w serwisie



Słowa kluczowe: rauizuchy, T. rex, Krasiejow

Próba odtworzenia ewolucji rauizuchidów w związku z nowymi materiałami Teratosaurus sp. z Krasiejowa

Tomasz Sulej    
Instytut Paleobiologii PAN   
20.IX.2003    
 3  


Przystosowania do różnych sposobów polowania

Wyminione wyżej różnice między rauizuchidami z Ameryki Południowej i półkuli północnej sugerują, że polowały one na różne ofiary. Chatterjee & Majumdar (1987) jako potencjalne ofiary rauizuchidów zaproponowali opancerzone aetozaury, roślinożerne rynchozaury oraz duże roślinożerne gady ssakokształtne - dicynodonty.
Dicynodonty są znane od późnego permu, rynchozaury od wczesnego triasu, obie grupy występują do końca karniku. Miały ogólnoświatowe rozprzestrzenienie, bardzo wiele form opisano z Ameryki Południowej. Łączy je brak pancerza oraz masywna budowa ciała.

Aetozaury zaś znane są od późnego karniku aż do końca triasu. Choć także były szeroko rozprzestrzenione to zdecydowanie dominują w Ameryce Północnej i Europie, gdzie w późnym karniku rynchozaury i dicynodonty są znajdowane rzadko.

Przedstawiony podział potencjalnych ofiar rauizuchów koreluje się ze stratygraficznym i przestrzennym występowaniem omówionych wcześniej dwóch grup rauizuchidów.
Formy o wąskich pyskach i ażurowych czaszkach znane są z Ameryki Południowej od ladynu do retyku. Najstarszym przedstawicielem tej grupy jest Luperosuchus fractus z formacji Ischichuca (Romer 1971). Natomiast teratozaur i postozuch znane są odpowiednio z karniku Europy i noryku Ameryki Północnej.
Choć Long & Murry (1995) określili najstarsze występowanie postozucha na późny karnik to zaznaczyli, że jest ono wątpliwe. Holotyp i większość materiału pochodzi z noryku. Można, więc przypuszczać, że postozuch jest młodszy niż teratozaur z Krasiejowa i mamy do czynienia z laurazjatycką linią ewolucyjną. Niedawno opisany Batrachotomus kupferzellensis z ladynu Wirtembergii miał jeszcze stosunkowo ażurową czaszkę. Łączy go z teratozaurem i postozuchem duża kość przedczołowa i szeroki pysk. Ponieważ jest geologicznie starszy od teratozaura i występuje w tym samym regionie Basenu Germańskiego można przypuszczać, że jest jego przodkiem.
W ewolucji następowało zapewne stopniowe zmniejszanie nozdrzy oraz kostnienie boków czaszki, co doprowadziło do dwóch dolnych otworów skroniowych u teratozaura a następnie zmniejszenia górnego u postozucha. Następowało też poszerzenie dachu czaszki, głównie w wyniku powiększenia prefrontale.

Można przypuszczać, że wykształcenie w tej grupie mocnego dachu czaszki, pod którym były zawieszone wzmocnione płyty boczne z masywnymi szczękami, a także ruchomych ramion żuchwy, nastąpiło w środkowym lub późnym karniku wraz z pojawieniem się aetozaurów i było przystosowaniem do polowania na te opancerzone zwierzęta.
Ruchomość czaszki powodowała, że w trakcie uderzenia zębami w ochronne tarcze kostne zęby ześlizgiwały się z tarczek trafiając na ich połączenia i wbijały się w miękkie tkanki. Można przypuszczać, że na zęby umieszczone w stabilnej czaszce działałyby w takiej sytuacji duże siły boczne powodujace ich wyłamywanie.

Mniejsze przemiany można zaobserwować w linii znanej z Ameryki Południowej. Rauizuchy te polowały na nieopancerzone masywne zwierzęta. Ich wąskie pyski lepiej były dostosowane do cięcia niż wewnętrznie ruchoma czaszka postozucha.
Być może wzrost tych rauizuchidów widoczny od ladynu do retyku był odpowiedzią na zwiększanie rozmiarów przez rynchozaury lub dicynodonty (występownie takiego trendu nie jest pewne). Prawdopodobnie po wymarciu rynchozaurów i dicynodontów rauizuchidy z Ameryki Południowej konkurowały o roślinożerne prozauropody z pierwszymi dinozaurami takimi jak Herrerasaurus (Bonaparte 1984).

Hipotezę o zróżnicowaniu nisz zajmowanych przez rauizuchy potwierdzają także rozmiary zwierząt. Postozuch mógł bowiem osiągać 5 metrów długości, zaś większość aetozaurów nie przekraczała 3 metrów, choć znane są też formy osiągające 6 metrów.
Z kolei drapieżniki południowo-amerykańskie osiągały ponad 7 metrów długości, polowały bowiem na bardzo masywne, w porównaniu do aetozaurów, dicynodonty osiągające 4,5 metra długości.






autorzy:      Katarzyna Adamala       Karol Sabath