Tekst na podstawie kursu przeprowadzonego w Instytucie Zoologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego we Wrocławiu w dniu 11 maja 2002.

Choć od początku prób rekonstrukcji pokrewieństw organizmów zdawano sobie sprawę, że konwergencja może zacierać rzeczywiste ich stosunki, dopiero badania molekularne, jak i odkrycia nowych form kopalnych pozwoliły docenić powszechność tego zjawiska w ewolucji zwierząt i zrewidować ich systematykę (Moore & Willmer 1997).

Termin "konwergencja" obejmuje dwa nieco odmienne zjawiska.
W ewolucji równoległej (parallel evolution) dwie lub więcej linii ewolucyjnych pochodzących od wspólnego przodka niezależnie od siebie uzyskują taki sam stan rozważanej cechy, wykorzystując odziedziczone po nim preadaptacje.
W ewolucji zbieżnej (convergent evolution) bezpośrednio nie spokrewnione ze sobą linie upodabniają się do siebie, wytwarzając podobne adaptacje, wywodzące się od nieraz zupełnie odmiennych stanów wyjściowych (Moore & Willmer 1997 i cytowane tam źródła).

O tym, że także w ewolucji małżów musiała zachodzić konwergencja, przekonywały problemy ze stworzeniem jednoznacznej, stabilnej systematyki opartej na pojedynczych cechach morfologicznych: budowie skrzel, typie zawiasu, proporcjach wielkości mięśni-zwieraczy muszli, występowaniu syfonów (przegląd zmian poglądów na pokrewieństwa i systematykę małżów podaje Schneider 2001).
Wielka liczba rodzajów i gatunków zaliczanych do tej gromady przy jednoczesnej stosunkowo niewielkiej liczbie opisanych typów przystosowawczych narzuca wręcz wniosek o powszechności konwergencji wśród tych zwierząt (Falniowski 2001).
Do powszechnie znanych, wręcz podręcznikowych przykładów konwergencji należy podobieństwo morfologii i trybu życia słodkowodnych racicznic Dreissena i morskich omułków Mytilus - przedstawicieli różnych grup Bivalvia, przyczepiających się bisiorem do twardego podłoża.

Konwergencje pojawiają się również w obrębie jednostek taksonomicznych niższej rangi, gdzie bywają trudniejsze do zidentyfikowania jedynie na podstawie danych morfologicznych.

Cementacja pojawiła się niezależnie wśród wielu grup morskich małżów i w jednej rodzinie słodkowodnych - Etheriidae należących do Unionoida.
Badania molekularne (Bogan & Hoeh 2000) wykazały, że zdolność do cementacji w tej grupie została uzyskana niezależnie co najmniej dwa razy, przez linie wywodzące się z różnych grup Unionoida.

Sphaeriidae i Corbiculidae, dwie rodziny słodkowodnych małżów łączono we wspólną nadrodzinę Corbiculoidea na podstawie podobieństwa w biologii rozwoju - młode małże inkubowane są w jamie płaszczowej samicy, przechodząc prosty rozwój bez etapu larwy.
Badania molekularne (Park & Foighil 2000) wykazały brak bliższego pokrewieństwa pomiędzy tymi rodzinami, które swój charakterystyczny sposób rozwoju uzyskały zatem równolegle jako przystosowanie do specyficznego środowiska słodkowodnego.