Niedawno do listy kandydatów na protoplastę naszego rodu dołączył Kenyanthropus platyops sprzed 3,5 mln lat, który ma jeszcze typową dla australopiteków niewielką mózgoczaszkę, ale budową twarzy i uzębienia nawiązuje już do najwcześniejszych przedstawicieli rodzaju Homo, reprezentowanego pomiędzy 2,5-1,8 mln lat temu przez H. habilis ("człowiek zręczny") i H. rudolfensis (okazy sprzed ok. 1,9 mln lat, ze stanowiska Koobi Fora, zaliczane niekiedy do H. habilis lub Kenyanthropus habilis).

W Kenii żył też w okresie 1,9-1,8 mln lat temu H. ergaster, pierwszy hominid o zasadniczo nowoczesnym pokroju ciała (równocześnie żyły tam australopiteki masywne); najlepiej zachowany szkielet nosi nazwę "chłopca z Turkana".
Forma ta przypomina Homo erectus i niektórzy badacze zaliczają ją do tego samego gatunku.

Podobnie pochodzące sprzed prawie 2 mln lat najstarsze pozaafrykańskie szczątki człowieka (nazwane przez odkrywców Homo georgicus) pochodzące z Dmanisi w Gruzji bywają zaliczane do szeroko rozumianego, mimo mniejszych rozmiarów puszki mózgowej. Hominidy dotarły przez Bliski Wschód do Chin ("Sinanthropus pekinensis") i na Jawę ("Pithecanthropus erectus") najpóźniej 1,8 mln lat temu.

Plejstoceński Homo erectus różnił się od poprzednich praludzi kształtem i wielkością czaszki (pojemność 800-1100 cm3), kości twarzy miał masywne, ale zęby mniejsze, wysokością ciała przypominał człowieka współczesnego. W Sierra de Atapuerca (Hiszpania) odkryto niedawno szczątki najstarszego europejskiego hominida (sprzed blisko 800 tys. lat) nazwanego przez swych hiszpańskich odkrywców Homo antecessor.
Archaiczne formy ludzkie z Afryki i Eurazji (sprzed ok. 600-250 tys. lat) określane są też jako H. heidelbergensis.
Najpóźniej wtedy mogły się rozejść drogi ewolucyjne Homo neanderthalensis (człowiek neandertalski) i Homo sapiens sapiens (człowiek rozumny o nowoczesnej budowie anatomicznej

Większość danych wskazuje na powstanie H. sapiens w Afryce, zapewne ok. 200-150 tys. lat temu (znane są tam formy określane jako "archaiczny Homo sapiens".

3. Relacje między poszczególnymi postaciami praludzi

Neandertalczyk, niekiedy traktowany jako podgatunek człowieka rozumnego (Homo sapiens neanderthalensis) występował w późnym plejstocenie (ok. 250-28 tys. lat temu; jak wykazały niedawne badania, ostatnimi ostojami neanderetalczyków były jaskinie w Gibraltarze i Vindija w Chorwacji).) w Europie i na Bliskim Wschodzie. Pod koniec swego istnienia współwystępował z kromaniończykiem - zaliczanym do Homo sapiens sapiens (na Bliskim Wschodzie dość długo, w Europie zaledwie przez ok. 10 tys. lat).

Pozostaje zagadką charakter kontaktów między rdzennymi neandertalczykami a napływowymi kromaniończykami.
Być może doszło do eksterminacji rdzennych neandertalczyków przez H. sapiens przybyłych z Afryki u schyłku plejstocenu, być może zaś jedynie do ich pokojowego wyparcia przez sprawniejszych konkurentów.

Istnieją wątpliwości co do ich odrębności gatunkowej. Wskazuje na nią znaczna odległość genetyczna (niedawne badania DNA neandertalczyków z Neandertalu w Niemczech i z Azji Środkowej wykazuje znaczne podobieństwa do siebie nawzajem, natomiast wyraźnie wykracza poza zakres zmienności genetycznej populacji człowieka współczesnego).

Z kolei znalezisko szkieletu dziecka z Lagar Velho w Portugalii sugeruje, że mogło dochodzić do płodnego krzyżowania się neandertalczyków z kromaniończykami i trwałego utrzymywania się ich genów w populacji mieszańcowej - w szkielecie zaobserwowano cechy neandertalskie, choć dziecko zmarło kilka tysięcy lat po zniknięciu neandertalczyków z Półwyspu Pirenejskiego.

Także inne populacje praludzkie mogły uczestniczyć w wymianie genetycznej z Homo sapiens (miałyby na to wskazywać pewne podobieństwa anatomiczne między współczesnymi Azjatami a późnoplejstoceńskim H. erectus z Chin czy między Aborygenami a H. erectus z Jawy, wskazywane przez zwolenników "modelu ciągłości regionalnej").

Tymczasem według hipotezy afrykańskiego eksodusu ("Ewy mitochondrialnej") przodków wszystkich współczesnych ludzi należy szukać w Afryce przed 200 tys. lat, a cały mitochondrialny DNA ludzkości wywodzi się od jednego, wspólnego, żeńskiego osobnika (tzw. Ewy mitochondrialnej).
Emigracja z Afryki przed ok. 100 tys. lat miała wyprzeć i zastąpić wszystkie lokalne populacje na pozostałych kontynentach, przy znikomym wymieszaniu się genetycznym z tubylcami.