Homo rudolfensis

Kambodża, MiNr 2257 (25.10.2001)

W opublikowanej w "Nature" w lutym 1992 roku analizie kladystycznej Bernard Wood stwierdził, że jeśli porównać dwa okazy zaliczane wcześniej do Homo habilis, np. KNM-ER 1813 i KNM-ER 1470, to okaże się, że różnice między nimi są zbyt duże jak na zmienność wewnątrzgatunkową.
Nie chodzi tu też raczej o dymorfizm płciowy - trzeba wyróżnić jeszcze jeden gatunek (np. dla KNM-ER 1470), który został nazwany Homo rudolfensis.Były to istoty o większym mózgu (775 cm3) i szkielecie pozaczaszkowym bardziej zbliżonym do człowieka współczesnego niż Homo habilis.
Cechowały się też wyższym wzrostem, wyjątkowo dużą kwadratową twarzą i dużymi zębami trzonowymi.
Homo rudolfensis występował ok. 2,5-1,8 mln lat temu.

Szczątki oznaczone jako KNM-ER 1470 (ok. 1,9 mln lat) odkrył w 1972 Bernard Ngeneo z zespołu Richarda Leakey'a w Koobi Fora, na wschód od jeziora Turkana (północna Kenia). W 1993 roku zespół pod kierownictwem Friedemanna Schrenka i Timothy'ego Bromage'a opublikował opis fragmentu żuchwy znalezionej w pobliżu jeziora Malawi.
Okaz ten został wydatowany na podstawie korelacji faunistycznej na okres 2,5-2,3 mln lat i także zaliczony do gatunku Homo rudolfensis.

Homo georgicus

Do niedawna przyjmowano, że pierwszym gatunkiem człowieka, który opuścił Afrykę był Homo erectus wykształcony z afrykańskiego Homo ergaster.
Zamieszanie w tej materii przyniosło niedawne odkrycie w Dmanisi w Gruzji, gdzie znaleziono datowane na ok. 1,8-1,7 mln lat szczątki, których nie można zaliczyć jeszcze do Homo erectus (m.in. z powodu różnic w budowie czaszki - pojemność mózgoczaszki odpowiada zaledwie 2/3 średniej dla tego gatunku).
Więcej na ten temat można przeczytać w sierpniowym numerze "National Geographic" z 2002 roku lub w internecie, na stronie bezpośrednio poświęconej badaniom w Dmanisi.

Gruzja, MiNr 424i 423-424 w bloku 29 (25.04.2003)

Ta wspaniale pokazana na znaczku czaszka (D-2282) hominida o cechach mieszanych między Homo habilis a Homo erectus, została odkryta w Dmanisi (Gruzja) przez Dawida Lordkipanidze z Gruzińskiego Muzeum Państwowego w Tbilisi.
Znaleziono tam w sumie szczątki maksymalnie sześciu osobników (datowanych na ok. 1,8-1,7 mln lat temu), dość silnie między sobą zróżnicowanych. Były to istoty wzrostu ok. 150 cm, o wąskim czole, delikatnych wałach nadoczodołowych, słabo rozwiniętym nosie i wielkich kłach. Nie można ich zaliczyć do Homo erectus także z powodu różnic w budowie czaszki - pojemność mózgoczaszek (600-680 cm3) odpowiada zaledwie 2/3 średniej dla tego gatunku. Cechy te zbliżają je bardzo do Homo habilis.
Wszystko to bardziej wskazuje na prowadzenie przez te istoty nadrzewnego trybu życia, niż na zdolność do podejmowania dalekich wypraw poza Afrykę. Także znalezione w Dmanisi narzędzia krzemienne są o wiele prymitywniejsze niż te, których używał Homo erectus.

W konsekwencji w 2002 roku szczątki hominidów z Dmanisi zaliczono do nowego gatunku, który nazwano Homo georgicus. Dopiero czas pokaże, czy ten nowy takson zostanie zaakceptowany przez większość naukowców.

Choć na obu znaczkach tego bloku widnieje data 2002, to został on wprowadzony do obiegu (w nakładzie 50.000 sztuk) dopiero w kwietniu 2003 roku. Skąd to opóźnienie? Już po zakończeniu druku (w Grecji, w zakładach Alex. Matsoukis SA) zauważono straszny błąd.
W górnej części bloku umieszczono datowanie znaleziska z Dmanisi, ale zamiast prawidłowego wieku 1 700 000 lat figurowało tam wyraźnie 17 000 000! Niby tylko jedno zero za dużo, ale w ten sposób podstarzono czaszkę z Dmanisi aż o 15 300 000 lat!
Kto popełnił błąd? Może projektanci bloku, G. Gugušvili i B. Kobleanidze?
Oto powiększony górny fragment bloku MiNr 29 z zadrukowanym błędnym wiekiem znaleziska (1 7000 000 lat) i nadrukowaną poprawną datą (1 700 000 lat).