Ewolucji podlegają nie tylko cechy anatomiczne czy fizjologiczne organizmów. Zachowania zwierząt, w tym ludzi, także mają znaczenie przystosowawcze i także są (w mniejszym lub większym stopniu) uwarunkowane genetycznie. Oznacza to, że mogą ewoluować w drodze doboru naturalnego (a także stosują się do nich pozostałe mechanizmy i prawidłowości ewolucyjne).

U organizmów wyposażonych w bardziej złożony układ nerwowy, zdolny do uczenia się, zapamiętywania i przekazywania innym osobnikom wyuczonych wzorców zachowania (np. umiejętności zdobywania pokarmu czy zachowań godowych), oprócz kanału genetycznego pojawia się też drugi kanał dziedziczenia - kulturowy.
Ewolucja kulturowa podlega podobnym regułom, co genetyczna, ale po pierwsze bywa szybsza, a po drugie odbywa się w sposób "lamarkowski", tj. w drodze dziedziczenia cech nabytych (skądinąd sam Darwin też zakładał taki właśnie model dziedziczenia cech).

Już Darwin interesował się ewolucją zachowań (szczególnie w dziele "O wyrazie uczuć u człowieka i zwierząt", ale i w innych pracach), wysuwając koncepcje doboru płciowego i doboru grupowego mające m.in. tłumaczyć pojawianie się cech behawioralnych (a także anatomicznych czy fizjologicznych przystosowań z nimi związanych) nie poprawiających przystosowania danego osobnika do środowiska (np. śpiew ptaka zwraca nań uwagę drapieżników) czy też sprzecznych z jego egoistycznym interesem (np. "altruistyczna" opieka bezdzietnych robotnic mrówek czy pszczół nad królową i jej potomstwem).

Wiek XX przyniósł rozwinięcie darwinowskich koncepcji i wypracowanie ilościowych modeli matematycznych, m.in. wykorzystujących teorię gier. Zrodziły się nowe dyscypliny, niekiedy budzące wiele kontrowersji (głównie dlatego, że aspirują do biologicznego, selekcyjnego wytłumaczenia także typowych zachowań człowieka): socjobiologia, psychologia ewolucyjna, memetyka. Przeżywają one obecnie rozkwit.
Badacze obserwują organizmy w naturze (słynne badania szympansów i goryli na swobodzie), poddają je eksperymentom, a także prowadzą komputerowe symulacje różnych strategii behawioralnych.
Wyłania się z tego nowy, złożony i fascynujący obraz uwarunkowań, jakie kształtują zachowania organizmów.

Artykuly w tym dziale:

~> Redukcja teorii socjologicznej
~> Przestrzeń miasta jako nośnik kultury
~> Glosa do Manifestu Styczniowego
~> Lutowa Odezwa
         ~> Załącznik
~> Jak powstało życie społeczne owadów?