otrzymany 19 czerwca 2003

Mam dwa pytania. Pierwsze dotyczy homoseksualizmu.
Ciekawi mnie, jak teoria ewolucji tłumaczy powstanie tego zjawiska. Czy homoseksualizm ma w ogóle podłoże genetyczne? Problem ten wydaje mi się interesujący, gdyż sugeruje, że nie wszystkie cechy behawioralne da się wytłumaczyć doborem naturalnym.

Nasza odpowiedź:

Pochodzenie skłonności homoseksualnych nie jest do końca wyjaśnione i ma prawdopodobnie złożone podłoże - zarówno wrodzone (w tym genetyczne, ale także niedziedziczne neurohormonalne oddziaływania w okresie kształtowania się w mózgu płodu ośrodków odpowiedzialnych za przyszłe preferencje seksualne), jak i środowiskowe (kulturowe).
Często zachowania homoseksualne występują u osobników prowadzących też (np. w innych okresach życia) pożycie heteroseksualne (np. homoseksualizm więzienny czy w starożytnej Grecji) i przekazują swoje geny dzieciom. Taki biseksualizm obserwuje się też np. u bonobo (szympansów karłowatych), gdzie seks pełni m.in. funkcje spoiwa społeczności.
Może temu sprzyjać powiązanie seksu z agresją (u samców za obie kategorie zachowań odpowiada testosteron) - często akty homoseksualne (prawdziwe lub pozorowane kopulacje) występują jako przejaw ustanawiania porządku dominacji w stadzie (np. u pawianów czy psowatych) - podobna może być jedna z funkcji homoseksualizmu więziennego.
Homoseksualne preferencje kobiet w społecznościach z narzuconymi małżeństwami także nie byłyby eliminowane, nawet gdyby były uwarunkowane genetycznie.
Wszystkie te zjawiska mają charakter efektów ubocznych i nie wymagają bezpośredniego wyjaśnienia w kategoriach ewolucyjnych korzyści homoseksualizmu, gdyż wykazujące je osobniki rozmnażają się heteroseksualnie.

Istnieją jednak wyjaśnienia dotyczące także silnych preferencji homoseksualnych warunkowanych genetycznie (na które wskazują badania bliźniąt jednojajowych).
Odwołują się one do koncepcji doboru krewniaczego (kin selection).
Podobnie jak robotnice owadów społecznych skuteczniej przekazują swoje geny nie rozmnażając się, lecz pomagając w wychowaniu, przeżyciu i obronie rodzeństwa, tak osobniki wyłącznie homoseksualne mogły w społecznościach ludzkich stanowić "kastę" pomocników, odciążoną od obowiązków wychowania własnego potomstwa, mogącą więc poświęcić czas wspomaganiu przetrwania całej grupy (np. jako szamani).
Ich geny były skutecznie przekazywane przez rodzeństwo (krewni szamana często osiągali wysoką pozycję w grupie - np. wodzów - i mieli więcej dzieci).
To socjobiologiczne wyjaśnienie uwzględnia więc altruizm krewniaczy.