 Thomas Henry Huxley
Urodził się 4 maja 1825 roku w Coventry.
Ukończywszy z wyróżnieniem studia w akademii medycznej przy londyńskim szpitalu Charing Cross, wyruszył - wzorem Darwina - w czteroletni rejs na okręcie kartograficznym JKM "Rattlesnake" jako przyrodnik i lekarz okrętowy.
Już dorobek naukowy 26-letniego Huxleya będący plonem rejsu zaowocował wyborem młodego przyrodnika do Royal Society (którego prezesurę objął parędziesiąt lat później).
Następnie Huxley został profesorem kilku uczelni i prezesem Brytyjskiego Towarzystwa Krzewienia Nauk (British Association for the Advancement of Science), oraz współzałożycielem najbardziej prestiżowego czasopisma naukowego "Nature". Doczekał się też urzędu ministra rybołówstwa.
Huxley propagował oświatę wśród ubogich warstw społecznych (np. prowadził wykłady dla robotników, nauczycieli, kobiet i dzieci), oraz położenie w szkołach wszystkich szczebli większego nacisku na przedmioty matematyczno-przyrodnicze zamiast wykształcenia klasycznego.
Uważał, że tylko postęp nauki, poznanie i zastosowanie praw przyrody może przyczynić się do tego, by ogół społeczeństwa żył zdrowiej, dłużej i pełniej - do czego konieczne jest powszechne wykształcenie obywateli.
Jego zabiegi przyczyniły się niewątpliwie do ukształtowania podwalin nowoczesnego społeczeństwa i pozostały trwałym wkładem Huxleya nie tylko w historię nauki.
Najbardziej jednak zasłynął jako "pies łańcuchowy Darwina".
Urodzony polemista, wyręczał schorowanego Darwina w publicznych debatach (najsłynniejsza anegdota wiąże się z jego ripostą na pytanie biskupa Samuela Wilberforce'a, czy pochodzi od małpy ze strony dziadka, czy babki).
Jako propagator ewolucjonizmu był autorem kilku poczytnych książek, np. "Miejsce człowieka w przyrodzie".
To Huxley ukuł też słowa "agnostyk" i "kreacjonista".
Zmarł 29 czerwca 1895 roku.
W internecie można znaleźć autobiografię i wybór esejów T.H. Huxleya oraz obszerne piśmiennictwo tego naukowca i społecznika
Karol Sabath
|